Wednesday, March 28, 2018

A Rotten Apple, Plus a Rotten Apple, plus a Rotten Apple---You may continue Adding Up…… ጌታቸው ረዳ (Editor Ethiopian Semay)




A Rotten Apple, Plus a Rotten Apple, plus a Rotten Apple---You may continue Adding Up……
ጌታቸው ረዳ (Editor Ethiopian Semay)
I am presenting this critique in English, to reach the young Oromo generation who don’t understand Amharic, whom they are taught by OLF/OPDO to hate Amhara and Amharic language, in a hope they understand the destructive mission their elites stored for their future.

The current news is about Dr. Abey who is elected as EPRDF (different TPLF guerrilla syndicates) chairman. Before such news came to the ear, the euphoric sensation was so high, to the extent the opposition was evolved equally with TPLF cults asking “WHO WILL BE THE NEXT PRIME MINISTER?”. It was the worst euphoria from opposition writers which I have ever anticipated to hear from such camp.

 Dr. Abey Ahmed an Oromo by ethnic, one of the elites from the OPDO organization which is an Oromo branch member of the current Ethiopian fascist’s party known as “EPRDF” (entity of TPLF Guerrilla), is now named  as Chairman/‘Prime Minister’ of these criminal entities wino himself was member of the security apparatus and military officer.

Was the aim of all these hooplas and talks all over the media by Abey or Lema to become PM or to lead the people and met the people where they want them to meet? I hope I am right, that the Oromo people or the so called Qero (who ever they are lead by) were not demanding Abey/lema to be the chairman of the criminal enterprise which in the first place are trying to remove it from their shoulder. Or was it their aim to put an Oromo speaking to such useless position where he does not have control on the security, defense, justice and economy? Whatever it is, we are waiting for the Qero and Amhara youth (let us put the Amhara youth aside- since they are not beneficiary here any ways) will see what their reaction would be against this development in the future. I believe if Abey does not confront the entire system for change with the support of all Ethiopians behind him, the nomination is nothing, but worst betrayal of the people (if at all he is the Moses as some are preaching us).

With this, I, therefore, congratulate all the Mencha Revolutionists Oromo groups (who congratulates Abey for his new post), all the ‘bigmouth opposition’ columnists who commanded us “to shut-up our mouth” from commenting about their OPDO heroes whom these groups of course in the past months were enthusiastic by Abey and his groups to bring change they were looking for.

Do not take me wrong as if I did not give the proper credit to these elements from OPDO. Of course, they did a significant damage to the TPLF’s stubborn and annoying tick tock ego of supremacy. In plain fact, they managed to force TPLF to chew the raw salt as is.  Having said, all this was possible, because the Amhara and the Oromo people begun to react against the brutality of the TPLF system. Therefore, Lema Megersa and Abey Ahmed contributed a bit pushup (energy) to the dormant and dying politics of the opposition. So,, the credit is there for their astonishing bravery to confront the ego of the ruling thugs in power controlling every movement and life of the citizens. We are citizens and we demand more, since the power abuse is extreme and we want it to be removed completely. So, the demand and the progress are not parallel yet. So we continue push and push until the tribal constitution and fascistic apartheid system is crushed and doomed. 

Therefore, to some extent, we all agree their contribution which overwhelmingly activated the dying and dormant opposition’s political activity. With all this, we also have to critically deconstruct the myth that is been going on for months and months with the hope these two gentlemen and their followers will bring the desired change that was been hallucinated by huge number of columnists and media personalities.

I can see why the Mencha group of the Oromo and the Tigrayan TPLF hard core cults of the Diaspora (who are absolutely full of shocking illiterates) congratulating Abey as the new Ethiopian Moses. But, to see some opposition elites expressing their joy for such superficial reform within the fascist party is beyond a laughable mater.

This is serious national issue. Ethiopians seemed still failed to articulately see the whole picture of this animal called TPLF. I can see if people express their joy over Abey Ahmed if he could came to power by means of cuopd’etat to change the entire animal herd. But, this fellow did not pop that way. He is elected and came to power by the same group of fascist party representatives who are all responsible for committing crime against humanity. Therefore, one should not expect much from this fellow to bring down these thugs and their system. What was the change expected when reshuffle of personals from elements within the fascist party? So why such joy? It is beyond me!
  
 The struggle in Ethiopia to-day is not a strugglefor political power between so called "parties". What is at stake is our survival not only as a nation but also as 80,000,000 human beings. The struggle to-day is a struggle for liberation, the liberation of our land, our nation! The oppression of which we are the victims, the massacres, the arbitrary arrests, and the insults we are receiving daily to our honor as human
beings do not represent a disconnected, incongruous series of incidents. It is one whole. It is the face and the evidence of proxy colonialism we are facing as citizens, as human beings under the brutality of the Weyane Tigray system.

It is not for no reason why we were hearing the Western powers and some CIA and anti Ethiopia elements like Yamamoto telling us they are closely watching the election of the new Prime Minister of TPLF government. Why these coordinators of the proxy-colonialists would worry who comes who goes to power, when such personality is openly with no shame defending TPLF’s criminality against humanity in the Congress?

The Question is will Lema or Abey reverse or have the interest to reverse decision of the American proxy-colony Ethiopia, which was condemned to become for the first time in its millenniums long history a land locked state with no outlet to the Red Sea? Or will Abey or his followers that the ‘Weyane CIA’ agenda that was ratified by his organization (OPDO) the so called “peace and reconciliation charter of the 1991 (Weyane Constitution) which is the principal cause for the present problem in the life of the Ethiopians?
The answer is no!

Lema and his followers has made it clear posted on ‘You-Tube’ that the Weyane Constitution of 1991 known as ‘tribal constitution’ is by far the best and preferable constitution to the demand of the Oromo people. And no intention to reverse or abandoned it in the future. Here is where I want you to landed and examine what I called it <“the real deal”>.

Lema and Abey can talk all they want about nicety of the Ethiopian culture and unity. That is a part of the deal; not whole. What is whole deal and (real deal)? It is to reverse the tribal constitution of the 1991 which OPDO is part.

Why do I want every political organization to abandoned and condemned the Weyane Constitution of 1991? 

 Here is why!

Let me quote my beloved teacher and friend Dr.Aleme Eshete (peace be up on him!)

<< “…..Thus the communal wars of self-aggrandizement with each "tribe" or "sub-tribe" engaged  in the demarcation of new "official borders" in preparation for the legalized self determination up to independence has
caused   involving massacres of hundreds of thousands of Ethiopians has followed to this date. These wars have particularly been bloody in the south and south east between Galla-Somali, Galla-Afar, Somali-Afar,Galla-Adere, Galla-Sidama- Galla-Guraghe, Galla-Nilo-Saharan, Galla-Tigrai,
Afar-Eritrea, Afar-Tigrai, Irob-Tigrai, Irob-Eritrea,  etc’>> (Aleme-Eshete/PhD)
  
TPLF-CIA tribalization of Ethiopian history and
politics opens the Pandora box which has never stopped burning to this date. Abey and Lema knows this; such carnage and deportation of Oromo and Somalia, Amhara and so on…occurred few months while both are in power. The deportees are still there for a naked eye to see it. So will Abey stand for what I called it “the real deal” –to bring the agenda of reversing the cause of conflict, which is the constitution itself?

Since TPLF/OLF/OPDO..introduced ethnic politics,  there are no Ethiopians in Ethiopia, only "tribal" citizens with the tight of self determination up to secession. You and I know that under the participation OPDO the TPLF puppet Oromo organization, the most explosive ethnic-cleansing we have witnessed after the proclamation of the tribal dismemberment was in Arsi and in Harar. Ogaden where Somalis from the Republic of Somalia had come to take power was one of the bloodiest regions under Woyane. 

In all of these regions Amharic speakers have been lynched and killed en-mass, Orthodox Churches burnt together with priests, monuments depicting important dates in Ethiopian history were demolished and desecrated. Amharic speakers in particular but in general speakers of languages other than that of the "Kelel" were told to leave and go back to "their country". These crimes was done by OPDO/TPLF/OLF/IOLF (Aleme)

Hence, therefore, the ongoing ethnic cleansing and the killings, expropriations and deportation of tens of thousands of Ethiopian citizens in the so called ‘Ormiya’ territory which the OPDO claim Oromo native land part of Oromiya not Ethiopian !!

So, with all this unsettled issue, can we trust OPDO lead by Abey or Lema? Can these gentlemen be trusted to reverse or fight to reverse the CIA proxy colonial tribal constitution at the end of the day? I leave that question to answer those who called us to shut-up our mouth while they praise Lema and Abey as their Moses. We say Amen to that, but can you answer this question for us?

Until there lacks a group or leader forcefully or legally reverse the Weyane Constitution, be it Abey came or Abubaker or Fatima elevated to the PM position under the current fascist system and as long as they hold the constitution as their vanguard constitution and swear solemnly affirm their faithfulness to the 1991 TPLF/OLF constitution,,,,,, then, they are nothing, but rotten apple. A Rotten Apple, plus a rotten apple, plus a rotten apple---you may continue adding up more rotten apples—will Never Produce a Good Healthy Apple!

ጌታቸው ረዳ (Editor Ethiopian Semay)


Sunday, March 25, 2018

ግበረ መልሲ ንዶ/ር ሙሉወቅርን መምህር ገረኺዳን ደስታን ጌታቸው ረዳ (ኣሰናዳኢ Ethio Semay) ፩



ግበረ መልሲ ንዶ/ር ሙሉወቅርን መምህር ገረኺዳን ደስታን
ጌታቸው ረዳ (ኣሰናዳኢ Ethio Semay)
ዶ/ር ሙሉወርቅ!- ኣነን ንስኻን ብሓባር ኣብ ሓደ ማኣዲ ቤት ትምህርቲ እንትንማሃር ዝራኣኹልካ ዓሌታዊ ባህረ ኣይነበረን። ብድሕሪኡ ተፋላሊና፡ ናብቲ ጸጋማዊ ጉጅለ ዝባሃል ኢሕአፓ ከይድካ ሰሚዔ። ተመሊስካ ናብ ዓዲ ኣቲኻ ሰሚዔ። ጸቢብ ዓልየታዊ ትግራዋይነት ኣስዲዑካ ናብ’ቲ ስጋኡ ዘቐድም ፋሺስታዊ ባህረ ዝዓሰሎ መንገዲ- መገዲ ወያነ ብምሓዝ ፤ ካብ ሕማቕን ጹቡቕን ክፈልጥ እዩ ተባሂሉ ዝግመት ምሁር ዘይተጸበይኹዎ ኣብ ልዕሊ “ህዝቢ- አምሐራን ታሪኽ መንነትን” ማእለያ ዘይብሉ ‘ብራሪያ’ ጸርፊታት ብምዝሓው፤ ‘መዋስእቲ ኣልቦ’ ኮይንካ፤ “ወያነ” ዝስዕቦ ፖለቲካዊ ፖሊሲ ዘይተረዳኦም ‘መንእሰያት ወያነ ትግራይ’ እንተንጨብጭቡልካ ምርኣይ ጠገለ ዘይብሉ ጸረ አምሓራ ‘እህታኻ’ ዝሰመረልካ ይመስል።

መመህር ሙሉወርቅ! እዞም ዘንጨብጭቡልካ ዘለው መሳኪን መንእሰያት ንቕሓቶም ንፈልጦ ኢና።  እዞም መንእሰያት እዚኦም፤ ወያነ ኣብ በረኻ <“06”> ዝባሃል ወዲ ሰብ ዝሳቐየሉ “ሲኦል” ዝነበረ ቤት ማእሰርቲ  “ከም ስልጣነን ከም ህንጸት ልምዓት ገይሮም ብምውሳድ”  <<ወያነና ካብ ብዃናን ብቃንጫ ዳስን ዝተሰርሔ  “06” ናብ “ቃሊቲን” “ማኣከላዊን” ዝባሃል ሰብ ዝእሰረሉ ገዘፍቲ ኣሻሓት ኣዳራሻት ዚንጎ “ዓብያ” ኢያ፡ ነዚ ድማ ንሕበነሉ ኢና>>  ኢሎም <<ገዛ ተጋሩ ያንግ እስታይል> ኣብ ዝባሃል ናይ ተጋሩ ፓልቶክ ‘ኣትየ ብእዝነይ ዝሰማዕኩዎ’ ንሓደ ተቓዋማይ ትግራዋይ ብኹርዓት ‘ተሸንዲሖም’ መልሲ እንትህቡዎ ዝሰማእኩዎም ‘መሳኪን’ መንእሰያት እዮም፤ እቶም ንዓኻ ዘንጨብጭቡን ዝንእዱን ዘለውን እዚኦም እዮም። (እቲ ዘገርም ድማ እቶም ክልተ ዝጓራፈጡ ዘለው ድማ ክልቲኦም ደቂ እንደርታ እዮም) 

መምህር ገረኺዳን ደስታ!-
ብዕድመ ኣቦና ኢኻ፤ ግብርኻ ግና ‘ከማዓልካ’ አየብልን። ዘለካ ጽልኣት ኣምሓሩን ታሪኾምን መጠን ሓሊፉዎስ ሙሉእ ህዝቢ ኣምሓራ “ቀትሪ ሰይጣን” ኢሉ ሳጓ ሂቡካ ኣሎ። እቲ ንስኻ እትነዝሖ ‘ከልቢ ዘይበልዖ’ ዘይንቡር ጠቐነ ተቐቢሎም ምሳኻ ዝማራቑሑ፤ ‘መኽደን ዘይብሎም’ (ስክፍ ዘይብሎም) ምስ’ቶም ሙሁራት ተጋሩ ኮይንኩም ንመንእሰያት ትግራይ ክንደየናይ ተጋግዩዎን ትጽዩቑዎን ከምዘለኹም ኣብ ‘ዩቱብ’ ተሰኒዱ ንርእዮን ንሰምዖን ኣለና። እዚ ዓይኒ ምራን ዘይብሉ ኩውንን ዘይኩውንን ታሪኽ እንዳጣጠንካ መንእሰያት ክጋገዩ እተጓሃህሮ ዘለኻ ወፍሪ ‘እግዚሔር ዋንኡ’ ኢልካ ዝግደፍ ኣይኮነን። ክሙጎት ዘለዎ ወፍሪ እዩ።

ብሕልፊ ክልቴኹም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሓዊ ትብንጭሩ ኣለኹም። እቲ እትብንጭርዎ ዘለኹም መናኸሲ ወፍሪኹም፤ ኣደብ ንክህልዎ ‘ክእረም’ ኢልና ጌጋኻትኩም ብመረዳእታ ነቶም እተጋግዮዎም ሰዓብትኹም ንክርእዩዎ ሰነዳትና ናብ ተጋሩ ‘መርበብ ሓበሬታ’ ከም ናብ ዓይጋፎሮም.ካምን አውራምባ ዝባሃልን ክልጥፍዎ እንተሰደድናሎም’ውን ፤  ‘በታ ናትና መስመር’ ተዘይኬድኩም ኣይንልጥፈልኩምን ኢሎም ናይቲ ገዊዱ ዘሎ ሥርዓት መጋበሪያ ኰይኖም ግዝኣት ፎርኦን ክንእዱ ንርእዮም ኣለና።ስለዚ’ውን ከማይ ዝበሉ ገለ ተጋሩ ናብቶም ካብ ልቢ ዝተሓባበሩናን ንሕና’ውን ዝናአድናዮም ኤርትራውያን መርበብ ሓበሬታ እንዳላኣኽና መልእኽትና ንመንእሰይ ትግራይ ንክማሓለፍ ንገብር ኣለና። ንገረገርን ንተጎሩባ መርበብ ሓበሬታ አሰናዳእቲ ኣቐዲመ ምስጋናይ የቕርብ።

ናብ’ቲ ዋኒንና ንእቶ።
   ክልተ ጠመተ ክነድህብ ኢና። መጀመርታ ብገረኺዳን ደስታ ክጅምር እየ። ንሳ’ውን ብዛዕባ ግዕዝን፤ብዛዕባ ተጋሩን ኣምሓሩን ብዝምልከት ዝሓቦ ጉጉይ መረዳእታን ትምክሕቲን ብዝርኢ ክጅምር።

እታ ካልኣይቲ ድማ ሙሉወርቅ ኪዳነ ማርያም ስልጣነ/ግዕዝ/ሓወልቲ/ዝማሬ/ጥበብ…. አኽሱም ናይ ተጋሩ እምበር ናይ ኣምሓሩን ናይ አገውን፤ናይ ማንም  ኣይኮነትን ብዝብል ንሕና ተጋሩ መጥወብቲ ጡብ ፤ካልኦት ድማ ጦወብቲ፤ “አልፋን ኦሜጋን” ኢና እንትብል ዝተዛረቦን፤ ከምኡ’ውን ውግእ ዶጋሊ፤ ጉንደት፤ ጉራዕ፤ ሳሓቲ….ከምኡውን ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን፤ ከምኡ’ውን ኩናት ባድመን ተጋሩን፤ ከምኡውን ‘ንዮሀንስ’ ሓራ ገይርካ ‘ንምኒልክ’ ምውንጃል ዝግበር ዘሎ ማዕረ ዘይኮነ ጠቐነ መልሲ ክህበሉ እየ።

ዓዲ ሃገር (ካልእ ህዝቢ) ታሪኽን ጅግንነትን ዘይሰርሕ ‘አልቦ ስረን ተሓንጋርን’ ገይርካ ትግራይን ተጋሩን ግና “ሓንገርቲን መራሕቲን፤ ተሳዒሮም ዘይፈልጡ ፍሉያት ፍጥረት” አምሲልካ “ማርያም ባዕላ” ገይርካ “ደቂ አጋአዚያን” ኢና እንደተብሃለ ዝቦቁል ዘሎ ‘ዓርሰ ስዕሊ’ ናይ ምስኣል ባህረ ‘ፋሽቲ” ንምዝርዛር ሰፊሕ ምይይጥ ዝሓትት ብሙኻኑ እንዳካታተልኩ ብተመቕለ ክፍሊታት ከቕርብ እየ።

መጀመርታ በገብረኪዳን ደስታ ክጅምር።
‘ድሙስያ ኣኮይ ነብሪ እዩ ኢላ ተነፊሃሓ ሞተት’ ይብሉ ወለድና። ወያነ ያ (“ካብ ኣቦይዝጊ ዘይተሓስበ ፉርትና”) ረኺቡ ንደርጊ ስዒሩ ኢትዮጵያ ተቋጻጺሩ ኢልካ ንምሉእ ሃገር ከም <‘ጃጃዊን ሓሽከርን ተሓንጋራይን’> ገይርካ ኢትዮጵያ እትባሃል ናይ ተጋሩ <‘ውጽኢት ውዕለት> ኢያ እንዳበሉ፤ ካብቶም ልዕለ ትምክሕቲ ዝጭድሩ ተጋሩ ሓደ መምህር ገብረኪዳን ንስኻ ኢኻ። መንእሰያት ኣኪብካ ግዕዝን ትግርኛን ከምኡውን አምሓርኛን ብዝምልከት ዝገበርካዮ ዘረባ ኣብ ዩ ቱብ ተለጢፉ ሰሚዔዮ ኣለዅ። ከምዚ’ውን ትብል።
<<ትግርኛን ግዕዝን ድልኽን ጠስምን ከምኻኖም፤ ንስኻትኩም መንእሰያት እውን ብዝበለጸ ድልኽን ጠስምን ክትገብርዎ ኣለኩም፡>> ትብል።

 ተጋሩ ኣይኮኑን ንግዕዝ ምስ ትግርኛ <ጠስምን ድልኽን> ዝገበሩዎ። ህዝቢ ቤጃ (ዛናፍጅ) እዮም። ቤጃውያን ንነገሥታትን መኳንንቲ ኣኽሱም ኣህዲሞም ንኣኽሱም ምስተቋጻጸሩዋ እዚ ሕዚ እንዛረበሉ ዘለና ቋንቋ ትግርኛን ትግራይ/ትግሬ/ ዝባሃል መጸውዒ ከባቢን፤ ተጋሩ ዝፈጠሩዎ ዘይኮነስ ‘ቤጃ’ ዝፈጠሩዎ ቋንቋን መጸውዒ ከባቢን እዩ። ቤጃውያን ድሕሪ ምስ ኣኽሱማውያን ‘ግዕዝ አገው’ ተዛረብቲ ተሓዋዊሶም ምንባር ድሕሪ ጊዜ ቋንቋ ‘ቤጃንግዕዝንአገውን” ሓዊሶም ‘ትግርኛ’ ዝባሃል ሓዱሽ ቋንቋ ፈጢሮም እቲ ከባቢ ድማ ‘ትግራይ’ ኢሎሞ “ጠስምን ድልኽን” ገይሮሞ ኣብ እዚ ሕዚ ዘሎ ዕብየት በጺሑ። ስለዚ እቲ ትብሎ ዘለኻ ትግርኛን ግዕዝን፤ እቶም ‘ደለኽቲ” ተጋሩ ዘይኮኑስ “ቤጃውያን፤ ሙኻኖም ኣይትረስዕ። ዋለ እቲ ናይ ቀደም ትግርኛ ከም እቲ ናይ ሎሚ ትግርኛ ኣየድምጽን!!!! ደሊኽካ ደላሊኽካ ናብ እዚ ናይ ሎሚ ዘሎ ትግርኛ ተበጺሑ ኣሎ።

ብዛዕባ ፊደላት ትግርኛን ግዕዝን አምሓርኛን ብዝምልከት ከምዚ ትብል።

<…..<ሕዚ ካህናታትና ዘድምጽዎ ዘለው ግዕዝ ናይ አምሓርኛ ድምፂ እምበር ናይ ግዕዝ ድምጺ ኣይኮነን። ቀደም ዝነበረ ናይ ግዕዝ ድምጺ ሕዚ የለን።ንምሳሌ ዕለት (እለት) ኣይብልን ‘ዕለት’ ( “ዕ” ብጎሮሮ ዝጣሓን ማለቱ እዩ)።ኡኹየ ዝብል “ኡሁየ” እዩ ዝብል። ስለዚ ግዕዝ ምስትግርኛ ተሳፊጡ ክዓብይ ኣለዎ። ‘ሰላም እለኪ’ እምበር ‘ሰላም እለቺ’ አይኮነን። ‘ቺ’ ዝብልዎ ናይ አምሓርኛ ድምፂ እዩ። ግእዝ ‘ኪ’ እዩ ዝብሎ። ግዕዝ ተከዘ ንንየው ሰጊሩ ምስተሳገረ እዩ ድምጹ ቀይሩ። ኣቦታትና ነቲ ግዕዝ እንትፈጥሩዎ እንተለው፤ናይ ከንፈር፤ናይ መልሃስ…ዘገልግል ቅርጺ ፈጢሮም።ቅርጺ ድምጺ እዩ ዝውክል። አምሓሩን ሐ “ሐመሩ ሐ” ንበሎ ኢሎም ዝሰመዩዎ እውን ‘‘ጭንቂ ዝፈጠሮ እዩ”፤ ናይ ጭንቂ እዩ። ጸ/ፀ ከምኡ ።ንጉስ ኢሎም እንትጽሐፍ ንጉሱ ‘ሠ’ ይብሉ፤  እዚ አምሓሩ ዝፈጠሩዎም ናይ ጭንቂ እዩ።…..>>
  
ብምባል ተጋሩ ብዝጥዕሞም ገይሮም ነቲ ግዕዝ ከዳቕሉዎ እንዳመኸርካ፤ ኣምሓሩ ግና ከም ልሳኖም ከየዳቕሉዎ ዋሃቢን ፈቓድን ከልካልን ወረቐት ኮይንካ ሰሚዕናካ።እወ ልክዕ ኢኻ ፤ ‘ቺ’ ናይ ኣምሃሩ እዩ ‘ኪ’ ናይ ተጋሩን ግዕዝን እዩ። እቲ ዘገርም ግና፤ “ኣቦታትና ንግዕዝ እንተፈጥሩዎ” ትብል ተለኻ መን እዮም እቶም ኣቦታትና ትብሎም ዘለኻ? ብግምት ኣቦታትና ክንብል ይካኣል ይኸውን እምበር፤ እቶም ኣቦታት ዝባሃሉ ብርግጽ  እቶም ግዕዝ ዝፈጠሩ “ተጋሩ” እዮም ኢሉ ዝዛረብ ታሪኽ መሃራይ ኣይትረክብን። ፈጺምካ! 
 
እቶም አኽሱማውያን/አክሱማውያን/ ዝባሃሉ ተዛረብቲ ግዕዝ (ነገሥታት) እኽሱም/አክሱም ንባዕሎም “ብዕስየ ሐሌን” (ዓልየተይ/ብሔረይ ሐሌን) እዩ ይብሉ እምበር፤ እቲ ሐሌን ዝባሃል ዓልየት እውን እንመን ምንባሮም ብርግጸኛ ዝዛረብ የለን። ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ሕዝቢ መጸውዒኦም ሓደ ጊዜ “ሕዝቢ ከለው” ይባሃሉ ሓደ ጊዜ “አጋአዚ” ይባሃሉ…..እምበር  “ተጋሩ” ኣይባሃሉን ነይሮም። ወያነ ድማ ኣብ ማኒፌስቶኡ ‘አጋአዚያን ማለት  ካብ ደቡብ  ዓረብ ዝፈለሱ ዓዕራብ እዮም ኢሉ ጽሒፉ ኣሎ። ንሕና እንፈልጦ ድማ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ‘አገው’ ‘ሳሆ’ ‘ብጋ” (ቤጃ) ዝባሃሉ ከምዝነበሩ ኢና እንፈልጥ።  ነገሥታት ኣኽሱም  ጽሒፈሞም እዮም (ኣብ እምኒ)። ተጋሩ ወይ ትግራይ ዝባሃል ፈጺሞም የለውን።

 ንባዕሉ ንጉሥ ኢዛና እውን ዓልየተይ “ትግራዋይ” ኣይበለን። ብእስየ (ዓልየተይ) “ሐሌን” ኣቦይ “አሌ ዐሚዳ” ይባሃል፡ ይብል እምበር ዓሌተይ “ትግራዋይ” ኣይብልን። ስለዚ ንመን ኢኻ “ወለድና እትብሎም ዘለኻ? እቶም ንዓና ዒሕ ኢሎም ዝወለዱና ወለድና ኣብ ትግራይ ስለዝተውልዱን ቋንቋ ትግርኛን ስለዝዛረቡን?  ግደፎ ቅድሚ 2000 ዓመትስ ቅድሚ 200 ዓመት (እዚውን አንትበዝሕ እዩ) እኳስ ናይ ግድን ኩሎም ተጋሩ ‘ዓልየቶም ተጋሩ’ እዮም ነይሮም ኢልካ ንክትዛረብ “ሳይንሳዊ” ኣይኮነን። ብጊዜ አኽሱም ክንደይ አሕዛብ እዮም “ካብ ቦታ ናብ ቦታ”  ካብ “ሓገር ናብ ሓገር”፤ ካብ “ዓሌት ናብ ካልእ ዓሌት” ተሓዋዊሶም፤ ተዳቒሎም ዝነብሩ ዝነበሩ! (ብውግእን ብስደትን እኳስ፤ ካልእ ቀርዩ ‘ኤዛና’ ዝሓዋወሶም ዘግዓዞም ቁጽሪ አህዛብ ብኣሻሓት ዝቑጸሩ ሙሩኻት ጽሒፉ ገዲፉልና እዩ)። ስለዚ ኣብ ትግራይ ስለዝተወለድካን ትግርኛ ስለትዛረብን ግና ፈጠርቲ “ግዕዝ” ወይ አጋአዚአን ኢና ወይ ደቂ ‘ሐሌን’ ኢና ኢልካ ብፍጹምነት ምዝራብ ኣይካኣልን። “ትግራዋይ” እየ ክትብል ትኽእል አምበር “ግዕዝ” እየ ኢልካ ብርግጽ (ብ ዲ ኤን ኤ) ክተራጋግጾ ኣይትኽእልን። ሐሌን ዝባሃሉ እንታዎት ዓልየት ሙኻኖም እውን መረዳእታ የብልናን። 

ርግጽ እዩ ቋንቋ ግዕዝ ካብ ንኣምሓርኛ ንትግርኛ ይቐርብ። ግን ስለዝቐረበ ንስኻ መን ይብሉኻ ኣብ ምዕራምን ኣብ ምንሻውን እትኣቱ ዘለኻ? “ትቤ አክሱም መኑ አንተ?” አኽሱም መን ኢኻ ትብለካ? ኢሎም ትሓተቱኻ “አነ ኣጋኣዝያን እየ” አነ “ሐሌን“ ትብል ትኸውን።  እዚ ግን ግምት እዩ። ዓልየቱ ትግራዋይ ዝነበረ ‘ትግርኛ ዝዛረብ” ኣጋኣዚ ወይ ‘ሐሌን’ ምንባሩ እንታይ መረዳእታ ኣለካ? ትግርኛ ንግዕዝ ቀረባ እዩ ይባሃል እምበር ካብ ትግራይ ትግርኛን ካብ ኤርትራ ትግርኛ ተዛረብቲን ካብ ትግራይን (ካብ ኣኽሱምን) ርሒቖም ዝርከቡ ኣብ ኤርትራ ዘለው ተዛረብቲ ቋንቋ “ትግረ” (ዓሌት አገው) ንግዕዝ ዝተጸግዑ እዮም ። <<(እስልምና ምስ ተኣታተዎም ሕዚ፤ሕዚ ግና  ናብ ዓረባዊ ልሳን ይስዕሮም ኣሎ) አርእስ አክባር (ቀንዲ ዜና/አርዕሰተ ዜና ማለት እዩ፡) ይብሉ፤ ምስ ቃላት ዓረብ ሓዊሶም ማለት እዩ። እታ ግን ከም ተዛረብቲ ትግርኛ “ሓንካስ ‘ኣ’ ኣይገብሩን። ከምታ ግዕዝ “አ” እዮም ዝጽሕፉዋ።)>>  እዚ ድማ ቤጃውያን ንቖላ ኤርትራ ወሪሮም ‘ትግረ’ ኢሎም ዓሌት ብሔረ ቤጃን ብሔረ ትግርኛን ፈጢሮም። ነቲ ዶጉዓ (ከበሳ) ድማ ትግራይ ኢሎሞ። ነቲ መዛራረቢ ቋንቋ ድማ ‘ትግርኛ’ ፈጢሮም። ኣብ’ዚ ክነስተብህሎ ዘለና ነጥቢ “ተጋሩ” ዝባሃል መጸዋዕታ ሕዝቢ ኣብ ግዕዝ ፈጺሙ ኣይፍለጥን፤ፈጺሙ፤ፈጺሙ (ሕዚ’ውን ክደግሞ) ዘይነበርካሉ ነይረ ክትብል ኣይካአልን። ሎሚ ‘ትግሬ’ ወይድማ ‘ትግራይ’ ዝብል ግን አሎ። ንቡሱሩ’ውን ትግርኛን ትግራይ ዝባሃል መጸውዒ ናብ ዕዝኒ ሰብ ዝኣተወ፤ ኣብ መበል 7 (ሻውዓይ) ክ/ዘመን እዩ። ትግረኛ ጹሑፍ ኣይነበሮን። ዳሓር እዩ ኣምሓርኛ ምጽሓፍ ምስተጀመረ ፤ትግርኛ’ውን ግዕዝ ተጠቒሙ ምጽሓፍ ተጀሚሩ (እንተነይሩ ኣርእዩና)። ን ግዕዝ ዝፈጠሩዎ/ወነንቱ/ “ተጋሩ” እዮም ኢልካ ንምእማን መረዳእታ የድሊ።ክሳብ ሕዚ ዝቐረበ መረዳእታ ኣብ በረኻ ደደቢት ኮይኖም እኒ ገረኺዳን ደስታ ‘ወየንቲ’ ዝጫሕገሩዎ ተዘይኮይኑ ጥንታዊ ቅርሲ መረዳእታ ታሪኽ የለን (ክሳብ ሕዚ!!!)።  

ንምሳሌ ተዛረብቲ ትግረ (ኤርትራ) ቁጽሪ ወይ አመተምህረት (አውደ ምህረት) እንተንብቡ ‘ብግዕዝ’ እዮም ዘንብብዎ። ተጋሩ (ትግራይን ኤርትራን) ግን ብትግርኛ እዮም ዘንብብዎ። ትግረ <“ኣርባዓ ምእት ወ ዕስራ”>  እንትብሉ ተጋሩ ግና <“ኣርባዕተ ዕስራ”> ኢልና ፊደላት ቀያይርና ነንብብ። ንሶም እውን ኣብ ልዕሌኻ ከባጭቡ እንተደለዩ እንታይ ኢልካ መልሲ ትህቦም?
ርግጽ ንሶም ግዕዝን ቤጃን ዓረባዊን ዝተሃወሶ ቃላት/ልሳን ይዛረቡ እዮም፤ ግን ዓረባዊ/ቤጃዊ ልሳን ስለዘለዎ ንስኻ እውን ብዖዖም እውን ከም ቶም ን‘ኣምሓሩ ናይ “ጭንቂ” ኢልካ ’ ክተባጭወሎም ዲኻ? ግዕዛውያንን ኣምሓሩን “አክሱም” ኢሎም የድምጹ። ተጋሩ ግና “ኣኽሱም” ይብሉ። እታ (‘’) እውን እግራ ኣሕጺሮም (“ኣ”) ኢሎም ነታ ‘ክ’ እውን ቤጃዊ.ዓረባዊ ልሳን ስለዘለና “ኽ” ኢልና ብጎሮሮና ነድምጻ ኣለና። ስለዚ ኩሉ በብድምጹ ገይሩ ንግዕዝ ይጥቀመሉ ኣሎ። ምኽንያቱም ንግዕዝ ክልውጡዎ ዘኽኣሎም ምኽንያት ‘ተዛረብቲ ግዕዝ ስለዘይኮንና ኢና! ተዛረብቲ ግዕዝ እንተንኸውን ኣብ’ዚ ኹሉ ከርከባ ኣይንኣተናን። ስለዚ ግዕዝ ተጋሩ በብዝመስሎም፤ትገረ እውን አምሓራ እውን በብድምጾም ለዊጦም ይጥቀሙሉ ኣለው። “ንግዕዝ ሰብ ዋና” ስለዘይኮኑን ስለዘይኮንናን እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ከባጭዋሉ ‘መሰል’ የብሉን። ተጋሩ ንግዕዝ ሰብ ዋና ሙኻኖም ስጂ ከቕርቡ ኣይክእሉን። 

ንምሳሌ ‘ኦሮሞ’ መሬት ኣምሓራን መሬት ተጋሩን ኣብ መበል 16 ክፍለዘመን ብወራር ስለዝሓዝዎ አምሓርኛን ትግርኛን ስለዝተዛረቡ ወይ ድም እቲ ሎሚ ዝሓዝዎ ቦታ ብኦሮምኛ ስለዝተሰመየ ‘ሰብ ዋና/ጥንታዊያን ወነንቲ’ እዮም፤ ወይ ድማ ‘ኦሮሞ’ እዮም ነይሮም ንምባል ኣይካአልን። “ራያ” ኢልካ “ጨርጨር” ኢልካ “መንቻረ” ኢልካ “ትግርኛ ዶ አሎ እዩ?”። ግን ጨርጨር/ራያ/መንቻረ….ዝባሃል ስም ቦታ ኣብ ትግራይ አሎ። ንምንታይ? ወረርቲ ብስሞም ስለዝሰመዩዎ። ትግራይ እውን ቤጃውያን መጺኦም ምስ ወረረሩዎ “ትግርኛ” ፈጢሮም እቲ ከባቢ “ትግራይ’ ወይ “ትግሬ/ትግረ” ኢለሞ። <ተጋሩ> ኢሎም ዝጽውዑዎ ግን ዳሓር ባዕልቶም እቶም ናይ ሎሚ ተጋሩ እዮም። 

ዋላ ትግራይ ዝባሃል ቦታ መጸውዒ እታ ሎሚ ዘላ ምልዕቲ ትግራይ ኣይኮነትን። ካብ ዓድዋ ንንየ ዘሎ እዩ “ትግራይ” ዝባሃል ዝነበረ። ምኽንያቱ እቶም ቤጃ ኣብኡ እዮም መሠረቶም ዝገበሩ። ዳሓር እንዳሰፍሑ ምስከዱ ሙሉእ መሬት ንትግራይ’ መጸውዒ ገይረሞ። ኣብ እንደርታ ኮይንካ ብኡቶቡስ ወይ ብኣብቃል/ብእግሪ ክትገይሽ እንተለኻ “ናበይ ገጽካ ትገይሽ ኣለኻ? ኢሎም እንተዳአ ተሓቲትካ “ንትግራይ” ገጸይ እዩ ዝባሃል ነይሩ። ትግራይ ዝባሃል ዘሎ እተን ሰለስተ ኣውራጃታት እየን።  

ስለዚ ገረኺዳን <ግዕዝ ካብ ተከዘ ንንየው ሰጊሩ ምስተሳገረ እዩ ድምጹ ቀይሩ።> ብምባልካ ዘገርም ትምኽሕቲ እዩ።  ተጋሩ እዮም ሰብ ዋና ናይ ግዕዝ ዝብል ከንቱ አነነት ተዛሪብካ። ንግዕዝ እኮ ኣምሓሩ ጥራሕ ኣይኮኑን ከምዝጥዕሞም ገይሮም ዝቐየሩዎ። ተጋሩ እውን ትግረ እውን ገይረሞ እዮም። እታ ኣብ ላዕሊ ዝሃብኩዋ ምሳሌ እኮ እኽልቲ እያ።  ትግረን ግዕዝን <“ኣርባዓ ምእት ወ ዕስራ”>  እንትብሉ ተጋሩ ግና <“ኣርባዕተ ዕስራ”> ኢልና ፊደላትን ድምጽን ቀያይርና ነንብብ ኣለና። ዋእ!  ዓገብ! እንታይ ዝብሉዎ ዘረባ እዩ? 

ግዕዝ ተከዘ እንተይ ተሳገረት ኣብ ማዕኸል መቦቆል ግዕዝ “ኣብ ኣኽሱም” <“ኣርባዕተ ዕስራ”> እንዳተብሃለስ ናበይ እዩ ተከዘ ሰገር ንጎንደርን ጎጃምን ኣሕሲርካ ምንሻው!?
“ዕለት” ኢልና ብጎሮሮና እነንብብ እኮ ተጋሩ እምበር ግዕዝ እኮ “እ” ዘድምጽ እምበር “ዕ” ኢሉ ብጎሮሮ ኣየንብብን። ምኽንያቱ ትግርኛ ከም ዓረብ ከም ቤጃ ብጎሮሮ እዩ ዘድመጽ (ተጋሩ አገው፤ዐረብን ፤ቤጃን……ካልእ ማሕበረሰብን ሑውስዋስ ስለዝኾኑ) ። ንምሳለ ግዕዝ (ሴም) ዘይዛረቡ ኢትዮጵያውያን (ዶርዜ፥ ሐዲያ፥ አዳል፥ኦሮሞ) አማርኛ እንዳተዛረቡ አምሓሩ ዝኾኑ ኣለው።  ናቶም ቋንቋን/ልሳንን/ ኣብ ልዕሊ አዛራርባ/አዳማምጻ ግዕዝን አምሓርኛን ማለት (ቃላት፥ ሰዋስው) ለውጢ ከምዘለዎም ንርኢ። ስለዝኾነ’ውን ተጋሩ ግዕዝ እንተንብቡ ከምታ ግዕዝ አይኮነትን ዘድምጽዋ፤ ከምታ ዝዛረቡዋ ድምጺ ትግርኛ ዝስዕሮም ኣዛራርባ እዮም ዘድምጽዎ ዘለው። 

ተዛረብቲ  ተግረ ‘ንህብ” ይብሉ ተጋሩ ድማ “ንህቢ” ይብሉ አምሓሩ ድማ “ንብ” ይብሉ። ትግረ “ዕምቦባ” ይብሉ ፤ ተጋሩ ድማ “ዕምባባ ይብሉ፤ አምሓሩ ድማ “አበባ ይብሉ።  ሰለስቲኦም ነገዳት (ብሔራት) “አዝማድ” ሙኻኖም ክንፈልጥ ኣለና። እኒ ገብረኪዳን ግና ፈላልዮም ክፍንጭሉ ወፍሪ ሰያጥን ይወፍሩ ኣለው።  ንሱ እውን እዩ ወፍሪ ገረኺዳንን ወፍሪ እኒ ዶ/ር ሙሉወረቅን። እዚ ድማ ምሕንፋጽ እምበር ‘ግዕዝ’ ከምታ ዝነበረታ ምሕላው (ፕሪዘርቭ) ምግባር ኣይኮነን። ግዕዝ “ለይኩን” እንትብል ተጋሩ “ይኹን” ይብሉ። እታ “ከ” ብጎሮሮኦም ደርጺጾም “ኸ” ኢሎማ። አምሓሩ ድማ “ይኹን” (ይሁን) ኢሎም ብጎሮሮ ከይተንከፉ የላ የላ ናብ “ሁ” አድሚጾም የንብቡዋ። ስለዚ ኩሎም ከከም ዝጥዕሞም እንዳቐየሩ እዮም አድሚጾም እምበር <ግዕዝ> ‘ተከዘ ምስተሳገረት” ኣይኮነትን ግዕዝ ድምጻ ቀይራ። ከይተሳገረት እውን እያ ኣብ መረበታ ከላ ብተጋሩ ተቐይራ ዘላ።  ኣብ ግእዝ እንትድመጽ በትግርኛ ግን ብጎሮሮ እያ እትድመጽ (ግዕዝ አሕዛብ ይብል ተጋሩ ግን ልክዕ ከምታ ግዕዝ የንብቡዋ እምበር-- ኣብ ፊደል አጣቓቕማ ግና ብጎሮሮኦም እዮም ፊሒቖም ዘድምጽዋ ዘለው። ንምንታይ? ምኽንያቱ ቤጃውያን/ዓረባውያን/ ብጎሮሮ/ትንሓግ/ እዮም ዝጥቀሙ።

ቀጺልካ መምህር ገብረኪዳን  ‘ሰላም እለኪ’ እምበር ‘ሰላም እለቺ’ አይኮነን አሊካ። ‘ቺ’ ዝብልዎ ናይ አምሓርኛ ድምፂ እዩ። ኢልካ። ልክዕ ኢኻ። ግን ከምቲ ዝበልኩኻ ተጋሩ እውን ኣብ ዝተፈላለዩ ቃላታት ከምታ ድምጾም ንግዕዝ ከድምጽዋ ይስምዑ እዮም።
እዚ ዝስዕብ ትብል ኣለኻ፤-

<<ግዕዝ ተከዘ ንንየው ሰጊሩ ምስተሳገረ እዩ ድምጹ ቀይሩ። ኣቦታትና ነቲ ግዕዝ እንትፈጥሩዎ እንተለው፤ናይ ከንፈር፤ናይ መልሃስ…ዘገልግል ቅርጺ ፈጢሮም።ቅርጺ ድምጺ እዩ ዝውክል። አምሃሩ <ሐመሩ> ሐ ንበሎ ኢሎም ሠለስተ እግሩ ዝሰመዩዎ ‘ጭንቂ ዝፈጠሮ እዩ፤ ናይ ጭንቂ እዩ። ወይ ሓመሩ ሓ ዝባሃል የለን።አምሓሩ ንጉስ እንትጽሐፍ ንጉሱ ‘ሠ’ ይብሉ፤  እዚ አምሓሩ ዝፈጠሩዎም ናይ ጭንቂ እዩ።…..>> ትብል።

ዘገርም እዩ!!!!! ተጋሩ እውን እኮ ንዖዖም ዘድምፅ ቅርጺ ፈጢሮም እዮም። ግዕዝ ዘይፈልጦም ቛ ቓ ቐ……ዝባሃሉ ናይ ግዕዝ ፊደላት ኣይኮኑን። ግን ተጋሩ ንዖዖም ክጥዕሞ ኣብ ልዕሊ ቀ፤ቃ፤ቀ - ሕንጻጻት/ሽለላት/ ወሲኾም ይጥቀሙሎም ኣለው። እሞ እዚኸ ናይ ጭንቂ ድዩ ክባሃል?
 እዞም ዝስዕቡ ፊደላት ተመልከት።

ርኮሙ፥ ተመክይለ፥ ርደአኒ.፥ ሜዳ፥ ማይ፥ ንጉርየ፥ ሊም

፩.
እዞም ኣብ ላዕሊ ዘለው ናይ ግዕዝ ቃላታት ካብ ናይ ጥንቲ ሓወልቲ ኤዛና ዝተረኽቡ/ሎሚ እውን ዘለው ጹሑፋት እዮም። እዚ ዘረዳኣና ነገር እንተሃልዩ፤ እዞም ፊደላት እዚኦም ካብ ጥንቲ ኣትሒዞም ኣብ ውሽጢ መስርዕ ናይ ግዕዝ ፊደላት ምንባሮም እዩ ዘረዳኣና እምበር ኣምሓሩ “ብጭንቂ” ዝፈጠሩዎም ኣይኮኑን።

፪. 
እቲ ዘገርም ግና፤ ዝኾነ ሕዝቢ ንሓደ ድምፂ ሓንቲ ፊደል እዩ ዝቐርጽ። እሞ ድኣ ኣብ ውሽጢ ግዕዝ ንሓደ ድምጺ ንምንታይ ሓደ ፊደል (አ፥ ዐ፤ ሰ፥ ሠ፤ ፀ፥ ጸ)፥ ሕልፍ ኢሉ እውን ንሓደ ድምጺ ሰለስተ ፊደል (ሀ፥ ሐ፥ ኀ)  ንምንታይ ኣድለየ? ዝብል ህቶ ብኸመይ ክንመልሶ ንኽእል እንተይልና፤ እቲ ድሕሪ ግዕዝ ዝተፈጥረ “ዳሕረዋይ ወለዶ” እቶም ዝተጠቕሱ ፊዳልት ምስ ድምፆም ከድምፆም ስለዘይካአለ እቶም ድምጽታት ጠፊኦም እዩም። እቶም ፊደላት ግን አለው። ከምቃሕ ዝበለና ንጥቀመሎም አለና ማለት እዩ። እሞ ሕዚ እቶም ፊደላት እንታይ ንግበሮም? ርግጽ፥ ከክንዲ በቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስኩዎም ጥንታዊ አጻሓሕፋ (አዳማምጻ)  ተመክ ይለ ፥ ሜዳ ፥ ንጉ ሊም   ናብ -  ተመክይለ፤  ሜዳ፤ ንጉሊም እንዳበልና ክንጽፍ ንኽእል ኢና። ከም መቐይሮ ሓሳብ ቀሪቦም እውን ተቐባሊ ረኺቦም ቀይርና ንጥቀሞሎም ኣለና (ብሕለፊ ተጋሩ)። እቲ ቀንዲ ሕቶ ግን “እቶም በዞም ቃላታት እዚኦም ዝተጽሐፉ/ዝተሰነዱ ጥንታዊ መጻሕፍቲ እንታይ ንግበሮም? እዩ እቲ ሕቶ። ንሶም እውን ዶ ብመደምሰስ ገይርና “ንፍሓቆም/ነጥፋኣዮም/”? እዞም ቃላት እዚኦም ከምቲ ገብረኪዳን ዝጋገዮ ዘሎ “ሠ” ንጉሥ ዝባሃል የለን ጸ/ፀ (ናይ አምሓሩ ፈጠራ እዩ) ኢሉ ዝዛረቦ ዘሎ ዘይኮነስ ኣብ “ጥንታዊ ግዕዝን” አምሓርኛን እውን ኣለው። እሞ ገረኺዳን ኣምሓርኛን ኣምሓሩን ስለዝጸልኤ “ካብ ተከዘ ነንየው” ዘለው ተጠቀምቲ ግዕዝ ስለዘናሸዎም፤ እቲ ካብ ግዕዝ ዝረኸቡዎ አምሓሩ ዝጥቀሙሉ ፊደል ኣምሓርኛ እውን ዶ ንፍሓቆ?

እተን ዘለዋ ምርጫታት ‘ክልተ’ እየን። ከምታ ጥንታውያን ግዕዝ ዝጥቀሙላ ኣጻሓሕፋ ምጽሐፍ ወይ ድማ እቲ ናይ ቀደም መልከዖም ምውጋድ። እዚኤን እየን እተን ክልተ መማረጽቲ መንገዲ። ግን ከምታ ናይ ቀደም ግዕዝ ንምጽሓፍ ድማ spelling ምምሃር ይሓተት። ምብልሻው ግን ኩላህና ንኽእሎሉ ኢና (እቶም ጸረረይ ዝብሉ “አጋዚያን” ዝብሉ እኒ ገረኺዳን “ተጋሩ” እውን ማለት እዩ)።

ገብረኪዳን ዘይተረደኦ ቀንዲ ነገር አሎ። ኣዛራርባ ናይ አሜሪካውያን እንግሊዝኛን ናይ ደቂ እንግሊዝ እንግሊዝኛን ይፋላለ እዩ። ስለምንታይ፤ ካብቶም ደቂ እንግሊዝ ዝተፈልየ ኣዛራርባ ኣሜሪካውያን እንግሊዝኛ  ዝተፈለየሉ ምኽንያት እንግሊዛውያን ዘይኮኑ “አሕዛብ” ቋንቋ እንግሊዝ እንዳተጠቕሙ ‘አሜሪካውያን’ ስለዝኾኑ እዩ። ናይ ግዕዝ እውን ከምኡ እዩ። ግዕዝ ተዛረብቲ ዘይነበሩ ተጋሩን አምሓሩን ግዕዝ ምዝራብ እንትጅምሩ ነናቶም ባህረ  ሒዞም ፤ ምስ ናቶም ልሳን አዛኒቖም (ከም’ቲ ‘ጠስምን ድልኽን’ ዝብሎ ገብረኪዳን) ክዛረቡ ጀሚሮም። ኮይኑ ግና ብባህረን አፋጣጥራን ‘ጠስምን በርበረን” መቦቆሎም በበይኑ እዩ።

ኣዳቒልካ ለዊስካ ደሊኽካ ‘ክጥዕም/ክምቅር” ምግባር ግን ናይ ለባማት እዩ። ስለ ዝደለኽካዮ ግን ፈጠሪ ግዕዝ ኣነ እየ ንምባል ኣይካኣልን። ክትድልኽ እንተለኻ ጠስምን በርበርን ክትጨኑ ትኽእል ኢኻ ፤ግና ፈጣሪ ጠስሚን በርበረን ኣነ እየ ክትብል ኣይካኣልን። ክልቲኦም መቦቆሎም ካብ ካልእ ዝተረኽቡ እዮም። ጠስሚ ካብ ላም፤ በርበሬ ካብ “ተኽሊ ጉዕ” ዝተረኽቡ ኢዮም። “ደለኽቲ” ተጠቀምቲ እምበር “ፈጠርቲ” ክኾኑ ኣይክእሉን”። ቋንቋ ግዕዘን አምሓርኛን ትግርኛን፤ትግረን፤  ንግዕዝ ቀይሮም ነናብ ናቶም ምድላኾም ግን ሰብ ዋና ግዕዝ እዮም ከብሎም ኣይክእልን። እንተዝነብሩ ብግዕዝ እዮም ክዛረቡ ዝግባኦም ዝነበረ። ናብ ትግረን ናብ ተግርኛን፤ ናብ ኣምሓርኛን ዘንጥሮም ነገር ኣይነበረን (ግዕዝ ንክገድፉ ወይ ካብ ግዕዝ ንክልቅሑ/ከድምጹ/ ዘገደዶም ምኽንያት ክህሉ ኣለዎ)። ዘንጥረም ነገር ስለዝረኸቡ ግን ደላሊኾም ኣብ’ቲ ሎሚ ዘለዎ ብርኪ ኣብጺሐሞ (ትግረኛ፥ተግረ፥አምሓርኛ)።  እኒ መምህር ገረኺዳን ደስታ ምስ’ቲ ኩሉ ናይ ግዕዝ ትምህርቶም ክባላሸው ምርኣይ <<ሰያብ ኣይትጸውዕ ለባም ጸውዕ>> ዘብል እዩ። ቀጺለ ኣብ ካልኣይ ክፋል እዚ ጽሑፍ እዚ ብዛዕብ ዶ/ር ሙሉወርቅ ኪዳነማርያም ከቕርብ እየ። ሠናይ ቅንያት!
        ጌታቸው ረዳ (Ethiopian semay) getachre@aol.com

Thursday, March 22, 2018

የወያኔ ትግሬዎች ዕብደት ለመግለጽ አዲስ መዝቀበ ቃላት ያስፈልጋል ጌታቸው ረዳ (Ethiopian Semay)


የወያኔ ትግሬዎች ዕብደት ለመግለጽ አዲስ መዝቀበ ቃላት ያስፈልጋል
ጌታቸው ረዳ (Ethiopian Semay)
 
በቅርቡ በጣም ያስደነገጠኝን ነጠላውን የጣለ የወያኔ ትግሬዎች ዕብደት በምን ያህል ፍጥነት አድጎ የትግራይ ታዳጊ ወጣቶችን አመለካከት እንዴት እየበከላቸው እንዳለ አንድ የቅርብ ወዳጄ የላከልኝን ፎቶግራፍ  ከተመለከትኩኝ በኋላ፥ወደ ድረገጽ እንዳልመጣ የወሰንኩትን ውሳኔ እንድሽር አድርጎኛል። ወያኔዎች የመሠረቱት የ17 አመት የጫካው “የትግራይ ፋሺስዝም ፍልስፍና” ዛሬ ዓይን እጅ እና እግር አውጥቶ በትግራይ ታዳጊ ሕጻናት ሕሊና ውስጥ እንዲሰርጽ አድርጎ ‘አገራዊ ማንነታቸውን’ በሰፊዋ ኢትዮጵያ ሳይሆን እንደ ኤርትራኖቹና እንደ ኦሮሞዎቹ በጠባብዋ ትግራይ መልክአምድር ዙርያ ብቻ እንዲንገበገቡ ማድረጉን ይህ የሚተለው ፎቶግራፍ ገላጭ ማስረጃ ነው።

ፖለቲካው ባልገባቸው ምንም በማያውቁ በነዚህ ታዳጊ ወጣቶች ላይ እየተፈጸመ ያለው የሕሊና ነጠቃ ስንመለከት ወያኔ ዛሬ ፋሺስታዊ መስመሩን እያጠናከረ ወደ ግንጠላ እየሄደ መሆኑን ብዙ ሰዎች እየተረዱት መሄዳቸውን እርግጠኛ ነኝ። ሆኖም ትግሬዎች ቢገነጠሉ የወደፊት ዕጣ ፈንታቸው በምናሙ ዓለም እንደሚሰበኩት ሳይሆን ከኤርትራኖች ኑሮ በከፋ መልኩ እንደሚኖሩ ዕርግጥ ነው።

እነሱ ብቻ ሳይሆኑ በአካባቢ ፋሺስታዊ ፍቅር የቀወሱት የኦሮሞ ምሁራን ተብየዎችም የቄሮዎቻቸውን ሕሊና በመጥለፍ ‘ኦሮሚያ’ የሚሉት የግንጠላ ዘመቻ ከተሳካላቸው “በአክራሪ ኦሮሞ እስላሞች እና በአክራሪ ኦሮሞ ጴንጤ፤ ኦሮሞ ኦርቶዶክስ እና ፕሮሰተስታንት፤ እንዲሁም በባሌ ሶማሌዎች ውጣ አልወጣም፤ አቁም አላቆምም፤ድምበሬ ነው ድምበርህ ኢይደለም” የመተላለቅ ፍጅት እንደሚከሰት ምንም የሚያጠራጥር ነገር የለውም። ያኔ የዛሬዎቹ ነፃ አውጪዎች ኑ ቢባሉ ቢሞቱ አይሄዱም። ዛሬም አልሄዱም ለወደፊቱም አይሄዱም። በትገሬዎቹም በኩል እየተመኙት ያለውን ዕብደት ከተሳካላቸውምበተለይ በጠላትነት በፈረጁት እና ብዙ ግፍ በፈጸሙበት በአማራ አካባቢ ሕዝብ መልክአ-ምድር ተከብቦ የሚኖሮው ህይወት ምን እንደሚመስል የፖለቲካ ነብይነትን መሆን አይጠይቅም። የመከራ፤ የንትርክ፤ የብስጭት፤ የጭነቀት፤ የቁጭት፤ የስደት፤ የረሃብ፤ የጉስቁልና የግጭት ህይወት እንደሚገጥማቸው እርግጠኛ ሆኖ መናገር ስህተት አይደለም።

ከጫካው ዘመናቸው ጀምሮ ለበርካታ አመታት “የአክሱም፤ የሽሬ እና የዓድዋ (አሽዓ)” ወያኔ መሪዎች ከእነሱ የተለዩትን የትግሬ፤ የራያ፤ የዓጋመ፤ የተምቤን፤ የሁለት አውላዕሎ ትግርኛ ተናጋሪ አካባቢ ኗሪዎችንና ታጋዮችን የትግርኛ አነጋገር ዘይቤአቸውን ወደ “አሽዓ” እና “ሓማሴናዊ” ትግርኛ በመለወጥ ያደረጉት ስልት በ3/4ኛው ተሳክቶላቸው ዛሬ እነዚህ አካባቢዎች የራሳቸውን የትግርኛ አጠቃቀም ዘይቤ እየተው እስከ ጥልቁ ቆላማ የገጠር ኗሪዎች ሁሉ ዓሻዓዊና ሓማሴናዊ የትግርኛ አነጋገር ዘይቤ ተናጋሪዎች እየሆኑ ናቸው። ራዲዮኖቹ ፤ቴ/ቪዥን እና ጋዜጦች ለዚህ ዘመቻ ከፍተኛ ሥራ በመስራት ትግራይ ‘እንደ ሶማሌዎቹ” አንድ ዓይነት ያነጋጋር ዘይቤ እንዲጠቀሙ በመቀየስ አንድ ወጥ የሆነ /ሆሞጀኒክ/ “ልሳን እና ደም” “በትግዋይነት ኒው ኦርደር አጀንዳ” የሚመራ ማሕበረሰብ መፍጠር ስለነበር፤ ከሞላ ጎደል እጀታውን (“ከርነል/kernel”) በመቅረጽ በኩል ያቀዱትን ዘመቻ ተሳክቶላቸዋል። (ይህንን እንደ ማስረጃ ለማየት ከተፈለገ የእንደርታ ልጆች እንደ እነ ገብሩ አስራት እና  እንዲሁም “አንድ ክፍለ-ዘመን ሙሉ ሊያጠፉን ሞክረው እቅም በማጣታቸው ስላስተሳካላቸው ”ሰርቫይቭ” አድርገን እዚህ ደርሰናል ባዩ እንደርታዊው ‘ጀኔራል መስፍን አማረ’ እንዲሁም የራያው ዶ/ር አድሃና ሃይለ እና ራያዊው ጀኔራል ጻድቃን ገብረተንሳይ ፤ የመሰዳሰሉት የእናቶቻቸው የትግርኛ ልሳን ንቀው  ወደ ‘አሻዓዊ’ ልሳን ተናጋሪዎች የመሆናቸውን አባዜ እንደ ማስረጃ መጥቀስ ይቻላል)።

ከላይ ያየነው ፎቶግራፍ የወያኔ ፋሺስቶች “አዲስ ሰውን የመፍጠር ዘመቻቸው ለማሳካት በምልክት፤በሙዚቃ፤በባዓላት የሚደረጉ ግጥሞች ጭፈራዎች የሚያስተላልፉት አዲስ ትግራዋይነት ትምህርት በመቅረጽ የተሳካላቸው ሌላው የክስተት ምልክት ነው። በዚህ የወያኔዎች “አዲስ ሰው የመፍጠር” የፋሺስት ፍልስፍና መርሃ ግብር መሠረት ታዳጊ የትግራይ ወጣቶች ዓይናቸው በትግራይ መልክኣ-ምድር ብቻ ተወስኖ እንዲቀር በማድረግ ፤ እንደ አንድ የአገር ዜጋ ከሌሎች በጋራ የሚጋሩዋቸውን አገራዊ መለክአ-ምድርም ፤ ሰንደቃላማም ሆነ ስነ ልቦና እንዲረሱት በማድረግ “ከጎሳቸው እና ከክልላቸው ውጭ” ያለውን ዜጋም ሆነ ‘መልክኣ-ምድር” እንደራሳቸው እንዳይቆጥሩት ሲደርግ ፤ የሚያስከትለው ጉዳት የመጀመሪያ ተጠቂዎች “የትግራይ ትግርኚ አቀንቃኞች እነ ዳዊት ከበደ፤ እነ ገብረኪዳን ደስታ እነ ሙሉወርቅ ኪዳነማርያም፤ስብሓት ነጋ እና በጣት የሚቆጠሩ ወያኔ መሪዎችና ሊሂቃን ሳይሆኑ” ፤ መጪው ትውልድ አገር እንዳይኖሮው ዛሬ መሰረት የተጣለው የወያኔዎች የአካባቢ የጥላቻና የግጭት ‘ፖሊሲ’ የእጅ አዙር ተጠቂ የሆነው በመላዋ ኢትዮጵያ ከጫፍ እስከጫፍ ተንሰራፍቶ ያለው በየክፍለሃገራቱ የሚኖሩ ድህም ሃብታምም የትግራይ ተወላጅ ዕጣ ፈንታው በየቀኑ በነፃነት ያለስጋት የመኖር ዕድሉ ምን ያህል አስጊ ሁኔታ ላይ እየመጣ እንዳለ ይህንን ጽሑፍ ለምታነብቡ ግልጽ ነው።

ይህ እውነታ ደግሞ እኔ የምለው ብቻ ሳይሆን፤ ፋሺስቶቹ እነ ገብረኪዳን ደስታ በመጽሐፋቸው ለቀየሱት ፋሺስታዊ የጥላቻ አስተዳዳር፤ የትግራይ ሕዝብም ሆነ የትግራይ ትግልና መስዋእትነት ለጥቃት እንደሚጋለጥ (“የትግራይ ህዝብና የትምክህተኞች ሴራ ከትናንት እስከ ዛሬ” (1999ዓም) ገብረኪዳን ገጽ 10) ግልጽ አድርጎታል።ገብረኪዳን ብቻ ሳይሆን የትግራይ ሕዝብ ደመኛ ጠላት ሳይኖሮው ጠላት እንዲባዛበት ያደረገው መለስ ዜናዊም ጭምር እንዲህ በማለት ቅራኔ እንደሚኖር ግልጽ ያደረገበትን እናስታውሳለን። እንዲህ ይላል፡ “….ስለሆነም እነዚህ ታሪካዊ ጠላቶቻችን አሁን እኛን በዲሞክራሲና በመልካም አስተዳደር ዕጦት ቢወቅሱን የሚያስገርም አይደለም። የትግራይ ህዝብ ታግሎ የጣላቸው ደመኛ ጠላቶች እንደገና ዛሬ መልሰው ለማምጣት ቢሞኩሩም ህዝቡ በጠላቶቹ ላይ ምንም ዓይነት ብዥታ ስሌለው ጠንክሮ ይታገላቸዋል እንጂ አይደነጋገርም።ሲል መቀሌ አደባባይ ላይ ለተሰበሰበው ህዝብ ተናግሮአል። (መለስ ዜናዊ በየካቲት ወር 2002 ዓም በተከበረው 35 አመት የድርጅቱ ምስረታ በዓል-) “ፋሺዝም  የአክራሪ ብሄረተኛነት የተጋነነ መገለጫ” ከሚለው ከዶክተር አሰፋ ነጋሽ የተገኘ)። በወያኔ መጽሐፍ ቅዱስ መሠረት የሚቃወማቸው ሁሉ “ደመኛ ጠላት እና በጦርንት የተሸነፈ ነው።” ይህ ደመኛ ጠላት የሚባለው አብረዋቸው ሲያታገሉና ሲያቦኩ የነበሩትን እነ ገብሩ አስራትን እነ ስየ አበርሃን እነ አረጋሽ አዳነን፤እነ አስገደን ያጠቃልላል። ፋሺስቶች ፖለቲካ አያውቁም; የሚያወቁት በመግደልና በመገዳደል በማሸነፍና በመሸነፍ ብቻ ያለውን ዓለም ብቻ ነው የሚያዩት።ለዚህ ነው ዛሬ የትግራይ ሕዝብ በያለበት እየታደነ የመኖር ህልውናው ተገድቦ ክፍለሃገሮችን እየለቀቀ ወደ ትግራይ መጓዝ ጀምሯል እየተባለ ዜና መደመጥ የተጀመረው።

ይህ ሁሉ የሚያመለክተው ከጫካ ጀምረው አማራን የሚዘልፍ ስድብ በዘፈን በትያትር መልክ እየተዘጋጀ ሕዝቡ “ጠላት እና ደመኛ” ብለው በሰየሙት “የአማራ ማሕበረሰብ” በመጥፎ ዓይን እንዲታይ በመቅረጽ ላቀዱት የግንጣላ ዘመቻቸው አሰልፈውት ይኼው ዛሬ ብዙዎቹ የትግራይ ወጣቶችና ሴቶች እህቶቻችን በአካባቢያዊ አስተሳሰብ ተጋርደው ሰፊውን ዜግነት ኢትዮጵያዊ መልክአምድር ረስተው ወንዶች የወያኔ ባንዴራ ተሸክመው ሲጨፍሩ፤ ሴቶች ደግሞ የሚለብሱት ዙርያ እና መጫሚያ፤ እንዲሁም ቁንድላቸው በወያኔ ባንዴራ ቀለም ተሰርተው ሲጨፍሩ ያየ ተመልካች እውን እነዚህ ሰዎች አገራዊ ሰንደቃላማ ያላቸው የኢትዮጵያ “ትግሬዎች” ናቸው ወይስ “የተገነጠሉት ኤርትራኖች?” እስከማለት ደርሷል።

ይህ ሁሉ ዕብደት የሚያሳየው ባህሪ ገሃድ እየሆነ መሸማቀቅን ትተው አጀንዳቸው በግልጽ ማሳወቅ ጀምረዋል። ሰሞኑ ጌታቸው ረዳ የተባለው ወያኔ ባለሥልጣን ወደ ውጭ አገር መጥቶ “አጋአዚ” በሚል ፋሽስታዊ የሆነ “ሃይማኖታዊ እና ትግራዊ/ኤርትራዊ የግንጠላ አጀንዳ አቀንቃኝ የሆነው አጋአዚ የሚባል ቀኝ አክራሪ ቡድን ማነጋገሩን ሰው ነግሮኛል”። የወያኔ ትግሬ ጸሐፊዎችም በየሚዲያው የትምክሕቱና የግንጠላው አባዜ ለግንጠላው ዝግጁነታቸውም በቅርቡ ግልጽ እያደረጉት ነው። “Opportunities for Tigari in Post Esayass Eritrea (By Berhane Kahsay Tigrai Online, March 16, 2018) በሚል የተጻፈ፤ ብዙ ኤርትራ ምሁራን እና እኔኑም እራሴን ጭምር ያስገረመ ጽሑፍ አስነብበውናል። በጸሐፊው በስተጀርባ ያለው የግንጣላ እና ማን አሕለኝነት ሕልም እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ዋናው ትኩረቱ እየነገረን ያለው፡ ትግራይ ስትገነጠል ኢሳያስ አፈወርቂ የሌለባት “ደካማ ኤርትራ” በወያኔዎች እጅ ስለምትወድቅ “ኤርትራን የትግራይ የቅኝ ግዥ ለማድረግ” በሩ ክፍት ነው ሲል አስገራሚ ዓይን ያወጣ አጀንዳ ነግሮናል። 

በዚህ አጀንዳ እየነገረን ያለው 165 ሺሕ ኤርትራውያን ስደተኞች (ሙዚቀኞች ምሁራን ወታደሮች…) በነፃ እንዲንቀሳቀሱ እና በቀጥታ የኢትዮጵያ ዜግነት በመስጠት ዜጎች እንዲሆኑ እና መጪው የትግራይ ትግርኚ (ኦርቶዶክስ ክርስትያን አጋአዚያን) እቅድ እውን ለማድረግ “አከለጉዛይ እና ሠራየ” የሆኑትን ኢሳያስን ስለማይወዱ እነሱን ማሰባሰብ ነው ይላል (ዜግንት ለመስጠት ትግሬዎች ሥልጣን ስላላቸው መልእክቱ በቀጥታ ለማን አህለኝነቶቹ ለወያኔ መሪዎች የተላለፈ ነው)።

በውስጠ ሴራ አነጋገርም የትግራይ አጋአዚ አጀንዳ ለመቅረጽም የሚከተለው ሃሳብ በማጉላት እንዲህ ይላል።

Eritrean Muslims in order to make them receptive to Ethiopia’s (ትግሬዎች ማለቱ ነው) presence in their country when Esayass is finished. Eritrean regions bordering Tigrai such as Akele Guzay and Serai have strong affinity with their kin south of the boundary and would welcome back Ethiopia(ትግሬዎችን ማለቱ ነው) with open arms.ኢሳያስ ሲወገድ ‘አከለጉዛይ እና ሠራየ’ ከመረብ በታች ለሚገኙት ትግሬዎች በደም እና በአጥንት የተሳሰሩ ስለሆኑ እጃቸውን ዘርግተው እኛን ትግሬዎች እንዲቀበሉን ማድረግ ነው ይላል። ሓማሴኖች ግን ትግሬዎች ስለሚጠሉ (ስለሚንቁ ቢባል ቀላል መሰለኝ) አያምኑንም ይላል። ስለሆነም በዚህ ምክንያት ቀስ በቀስ እስክንስባቸው ድረስ መጀመሪያ አጎራባቾቹን ብቻ ነው ማተኮር ያለብን ይላል (አጋአዚ ንቅናቄም ያተኮረው በነዚህ አካባቢዎች ነው)። 

“Once the current Eritrean leader is out of the way…… በዚህ መልክ ኢሳያስ ሲወገድ….. የትግራይ ታላለቅ ኩባንያዎች፤ ስሜንቶዎች እና የራያ ቢራ ፋብሪካ ሳይቀር የኤርትራን ኢኮኖሚ በትግሬው የህንፃ እና የመንገድ ስራዎች ከፍተኛ ጉልበት ያለው “የሱር” ኩባንያ እና ባጠቃላይ በኣእላፍ ቢሊዮን ዶላር አሴት የሚያንቀሳቅሰው “ኤፈርት” ሚባለው ትግሬዎቹ ትልቁ ኩባንያ በማስገባት በምጣኔ ሐብት የጠወለገቺው እና የተዳከመቺው ኤርትራን በቁጥጥር ስር አድርጎ ኤርትራን መቆጣጠር (የቅኝ ግዛት ማድረግ) ይቻላል ይላል። ስለዚህ When an opportunity knocks at your door, grab it with both hands. “አዱኒያ/ ሎተሪ/ የበርህ መዝግያ ሲያንኳኳ በሁለት እጅህን ዘርግተህ ተቀበለው”። በማለት ኤርትራን (ከተቻለ በትግራይ ትግርኚ አጋአዚ ሥር ማስገባት) ካልሆነ ደግሞ ተዳክማ እየጠበቀችን ያለቺው ኤርትራ መላውን የኢትዮጵያን ምጣኔ ሃብት በመበዝበዝ ያደጉትን የትግሬዎች ታላላቅ ኩባንያዎችን አስገብተን ኤርትራን መቆጣጠር ነው። ሲል ይፋ የሆነው የሰሞኑ የትግራይ ኦንላይን አምደኛ ነግሮናል። መቸም እዛ ድረግጽ ላይ የሚለጠፈው ጉድ አጅግ የሚገርም ነው። ታስታውሳላችሁ “እኛ ትግሬዎች ማንንም ማሸነፍ የሚያስችል ከተፈጥሮአችን የተሰጠ ከሌሎቹ ኢትዮጵያውያን የተለየ የጀግንነት “ዲ ኤን ኤ” ያለን ሰዎች ነን” ብሎ የጻፈ ጸሓፊ እዛው ድረገጽ መለጠፉን ታስታውሳላችሁ? ካላነበባችሁ የተባለው ይኼው ነው።

ወያኔዎች በኢትዮጵያ ምድር ያደረጉትን ፋሺስታዊ ትምክሕት እና አካባቢዎችን በቁጥጥር ስር የማድረግ ባህሪያቸው ገሃድ እየሆነ እየመጣ ያለው ‘በመከራ እየተንገላታች ያለቺውን ኤርትራ’ በምን ብልሃት ገብተው ኤርትራን ቅኝ ማድረግ እንደሚችሉ የመግለጽ አባዜ የሚያሳየን መረጃ  የትምክሕቱ መጠን መለኪያው “ማለፉን” ነው። ሌሎች ደካሞች፤ እኛ የማንሸነፍ ባለ ዝናዎች፤ የምድር አንበሶች እና አድራጊ ፈጣሪዎች፤ አዋቂዎች፤ እኛ ትግሬዎች ዕርዱን ሳንል ብቻችን ዓድዋ ላይ ከጣሊያንን አሸነፍን’ ድረሱልን ሳንል እኛ ትግሬዎች ብቻችን ባድሜ ላይ ከሻዕቢያ ጦርነት ገጥመን ድል የተቀዳጀን ብቸኛ የባሕር ዑንቅ ልጆች …የሚለው የፋሺስት ጠባይ እየተደመጠ ያለው፤ ከላይ ያየነው እና ከታች የምናነብበው የትግሬዎች “ከንቱ የትምክሕት” ባህሪ ተመሳሳይነቱ መነሻው የፋሺስቶች ዕብደት ነጋሪ ምልክት ነው። ለዚህ ነው የትግሬዎች ዕብደት ለመግለጽ አዲስ መዝቀበ ቃላት ያስፈልጋል፡ የምለው።

አመሰግናለሁ። ጌታቸው ረዳ (ኢትዮፕያን ሰማይ) ከዚህ በታች አያይዤ ያቀረብኩላችሁን ጉድ አንብቡና የዕብደቱ መጠን የት እንደደረሰ ፍንጭ ይሰጣችል።

ሳሙኤል ተስፋይ ማለት ማን እንደሀነ ባይታወቅም ከዚህ በታች ያለው የለጠፈው ይህ ከታች የሚታየው ሰው ይመስለኛል። ሙሉውን ቀጥሎ እንዲህ ይነበባል።

6 uur · 

ትግራይ ከማንም በላይ እብልጠን የምንወዳት ያል ምክንያት እደልም ተጋሩ ነን በልን የምንመካ ያል ምክንያት እደልም
1) የኢትዮጵያ የስልጣነ መሰረት ትግራይ
2) የኢትዮጵያ ክርስትና መሰረት ትግራይ
3)
እስልምና ለመጀመርያ ግዜ የተቀበለችው ትግራይ
4) የኢትዮጵያ ብሎም የኣፍርካ የመጀመርያ ፈላስፋ ትግራይ
5) የቤተክርስትያን ዜማን በማዘም በኣፍርካ ብሎም በኣለም መሰረት ትግራይ
6) ጥቁሮቹ ለመጀመርያ ነጭን ስያሸንፉ በትግራይ እየተመሩ
7) በኢትዮጵያ ለመጀመርያ ግዜ ትምህርት የተጀመረበት ትግራይ 
8 ) በኢትዮጵያ የራሱን ኣለባበስ የራሱን የምግብ ኣሰራር የጀመረው ትግራይ
9) ኢትዮጵያ ለመጀመርያ የካቶሊክ ሃይማኖት የተቀበለው ትግራይ
10) የኣፍርካ የመጀመርያ ጀነራል ትግራይ
11) ለመጀመርያ ኢትዮጵያ ሰንደቅ ኣላማ እንድትኖራት ከነ ትርጉሙ የሰሩት ትግራይ
12) የዛሬ የሃገራችን ኢትዮጵያ የምል ስም ኢቶጵ ከምል የግል ስም የመጣ ከትግራይ
13) የመጀመርያ የኢትዮጵያ ኣምባሳደር ከትግራይ (በፈረንሳይ ሃገር)
14) ለኢትዮጵያ ሃገር በጠቅላላ 5ሚሊዮን በላይ ህዝቦቹ መስዋእት በማድረግ በሃገር ታርክና ድል ትልቅ ቦታ ያለው ትግራይ
15) በነገስታት 500 ኣመት በፊት ያለው ታርክ እንኳን ብንመለከት ሁሉም ልባሉ ይችላል ዘራቸው ከትግራይ ነው፡ ፋስለደስ ከዛም መሳፊት ራስ ጉግሳ፡ ንጉስ ሚካኤል፡ ደጇት ውቤ፡ ጣይቱ የወሎም ብሎም የጎንደሩ ነገስታት ከትግራይ እንደሆኑ ታርክ ይናገራል
16) የቅርቡ እንኳን ብንመለከት ሃፀይ /ስላሴ ኣያታቸው ከተምቤን ትግራይ ናቸው ( የወላጃቹ ርስት ተብሎ ተምቤን ላይ መሬት እምደመበራቸው ይታወቃል)
17) ሃገራችን ከጠላት ወረራ ለመከላከል በተደረገው ፍልምያ ሁሉ የትግራይ ተወላጆች ወሳኝ ተራ ነበራቸው፡ ኢትዮጵያ ለግራኝ ኣህመድ፡ለቱርክ፡ ለጣልያንን ለማህድስት ለመመከት በተደረጉ ሁሉ የትግራይ ህዝብ ከማንም በላይ ብዙ መስዋእት ከፍሎዋል። 
18) ኣንድ ግዜ የትግራይ ልጅ ወደ ማሀል ኢትዮጵያ ይሄድና ከየት ነህ ይሉታል የዛ ንጉስ የነበሩት ኣቶ ወልደኣብ ወልደ ማርያም፡ እሱም እኔ ትግራዋይ ነኝ ብሎ መለሰላቸው፡ ንጉሱም "ኣይ ትግራዋይ ንናይ ባዕሉን ንናይ እንዳማቱን ንኩሉ መዋታት" ኣሉት፡ ትርጉሙ፡ ( ኣይ ትግራዋይ ለራሱም ለሌላውም ለሁሉም ምሞት) ኣሉት ይባላል። 
19) የሃፀይ /ስላሴ መንግስት እንድወድቅ ትልቅ ጫና ያሳደረና የኣዲስ ኣበባ ተማርዎች መሪ የነበረው ጥላሁን ይግዛው ትግራይ
20) ህወሓትና የህወሓት መስራቶች ትግራይ
21) ደርግን ለመጣል ኣዲስቷ ኢትዮ ለመመስረት የበላይነት ትግራይ
22) world class mind የተባለው ኢትዮጵያ በኣለም ያሳወቃት ትግራይ
23) የኤርትራ መሪ ከነ ኣማካርዎቹ ትግራይ
24) የኤርትራ ዋና ባለ ሃብት ትግራይ
25) መጀመርያ ነጭን በማሸነፍ ታርክ የሰሩ ትግራይ
26) ሴት ታጋዮቹ ወደ ትግል ለመጀመርያ የተቀላቀሉት ትግራይ
27) የኣድዋ ድል ዋናው ታርኩና ብዙ መስዋእት የከፈለው
28) ትግራይ ነው የኣለም የጤና ጀነራል ዳርክተርና ኢትዮጵያ ከፍ ኣድርጎ ያሳየ ትግራይ
29) ኣባይ የደፈረ ጀግና ከትግራይ 


ብዙ ብዙ ብዙ ምጨመር ኣለ እኔ ዋናዎቹ ብቻ ነው ያነሳሁት ጨምሩበት ..... ትግራይ ኣያልቅም